Melatonine — EU-onderzoeksgids.

Wat is Melatonine?

Melatonine (N-acetyl-5-methoxytryptamine) is een indolamine-hormoon dat 's nachts vooral door de pijnappelklier wordt aangemaakt. Men neemt aan dat het via melatoninereceptoren (MT1 en MT2) werkt en de biologische klok het signaal 'nacht' geeft; dit receptormechanisme is algemene farmacologie en is voor deze gids niet opnieuw aan een bron getoetst. Het wordt onderzocht bij slapeloosheid, jetlag en andere circadiane ritmestoornissen; het slaapeffect is bescheiden en hangt samen met het tijdstip ten opzichte van de biologische klok. Het is geen peptide.

Wat toont het onderzoek?

Een meta-analyse van 19 gerandomiseerde, placebogecontroleerde studies (1.683 mensen met primaire slaapstoornissen) vond dat melatonine de inslaaptijd met 7,06 minuten verkortte (p<0,001) en de totale slaaptijd met 8,25 minuten verlengde (p=0,013), met een kleine verbetering van de slaapkwaliteit (SMD 0,22); het effect is statistisch significant maar bescheiden (Ferracioli-Oda 2013). Een Cochrane-review van 10 jetlagstudies (9 van voldoende kwaliteit) vond dat 8 minder jetlag meldden na vluchten over vijf of meer tijdzones, met een geschatte number needed to treat van 2 (Herxheimer en Petrie 2002; een update van de zoekactie in 2008 vond geen nieuwe studies). In een gerandomiseerde studie van 6 maanden met het geregistreerde verlengde-afgifteproduct Circadin bij oudere volwassenen met slapeloosheid was de inslaaptijd na 3 weken ongeveer 19 minuten korter dan met placebo, zonder tolerantie en met bijwerkingen in dezelfde mate als bij placebo (Wade 2010). Een review van 50 gecontroleerde studies vond dat bijwerkingen over het algemeen licht en van korte duur waren (Foley en Steel 2019), al meldde de Cochrane-review casuïstiek over mogelijke schade bij mensen met epilepsie of die warfarine gebruiken. Dit alles betreft orale producten; er zijn geen gecontroleerde humane studies met een injecteerbare leveranciersvial gevonden.

Juridische status in de EU

Melatonine is in de EU als geneesmiddel toegelaten als Circadin 2 mg tabletten met verlengde afgifte (gecentraliseerde procedure, handelsvergunning van 29 juni 2007, houder RAD Neurim Pharmaceuticals EEC SARL) voor kortdurende behandeling van primaire insomnie met slechte slaapkwaliteit bij patiënten van 55 jaar en ouder. Overige melatonineproducten worden nationaal gereguleerd: in verschillende lidstaten worden producten met een lagere sterkte als voedingssupplement verkocht binnen nationale limieten, en volgens een secundaire bron bestaan er twee EU-gezondheidsclaims (jetlag; tijd om in slaap te vallen) onder Verordening (EU) 432/2012, maar de status verschilt per land en moet lokaal worden nagegaan. Een injecteerbare vial van een onderzoeksleverancier is geen in de EU toegelaten geneesmiddel; er is geen toegelaten injecteerbaar melatonine gevonden, al is dit negatieve resultaat niet uitputtend geverifieerd. Melatonine wordt niet genoemd op de WADA-verboden lijst 2026, zoals gelezen in een kopie van een nationale antidopingorganisatie (het WADA-origineel was niet leesbaar).