GDF-8 (myostatine) — EU-onderzoeksgids.

Wat is GDF-8 (myostatine)?

GDF-8 (myostatine) is een eiwit uit de TGF-bèta-familie dat vooral in skeletspier wordt aangemaakt en in 1997 werd beschreven als negatieve regulator van spiergroei. De humane precursor bestaat uit 375 aminozuren; de actieve vorm is een via disulfidebruggen verbonden homodimeer van de rijpe keten (ongeveer 25 kDa). Rijp myostatine wordt in een latent complex met zijn propeptide vastgehouden totdat tolloid-achtige metalloproteïnasen het activeren, en wordt gereguleerd door bindende eiwitten zoals follistatine-verwante eiwitten. De flacons op de onderzoeksmarkt zijn vermoedelijk recombinant rijp myostatine dat in celkweek is gemaakt en niet chemisch is gesynthetiseerd, maar het exacte product en de bron van een bepaalde EU-leverancier konden niet worden geverifieerd.

Wat toont het onderzoek?

Bij muizen leverde het uitschakelen van het gen dieren op met spieren die 2-3 keer zwaarder waren dan normaal (McPherron 1997), en in 2004 werd een kind met een mutatie in het myostatinegen en duidelijke spierhypertrofie beschreven (Schuelke et al.). Er is geen gepubliceerde humane studie gevonden waarin recombinant myostatine aan mensen werd gegeven, en omdat het eiwit de spiergroei beperkt, biedt de onderzoeksliteratuur daarvoor geen rationale. Er bestaan humane studies met geneesmiddelen die myostatine of verwante signalering blokkeren: de vetvrije massa nam in de studies met ongeveer 3-8% toe, veel minder dan de 25-50% bij muizen, en het functionele voordeel was wisselend (Lee et al. 2023). De fase 2-studie met domagrozumab bij 120 jongens met de ziekte van Duchenne haalde het primaire eindpunt niet (tijd voor het beklimmen van 4 traptreden in week 49) en werd vroegtijdig stopgezet, hoewel MRI veranderingen in spiervolume liet zien (Sherlock 2022). De fase 3-studie met bimagrumab bij inclusion body myositis werd vroegtijdig beëindigd wegens gebrek aan werkzaamheid, en een tweede studie bij sarcopenie kon de eerste niet herhalen (Lee 2023). Van het antilichaam apitegromab meldt de sponsor dat een fase 3-studie bij spinale musculaire atrofie succesvol was; het is nog niet goedgekeurd.

Juridische status in de EU

Recombinant myostatine is in de EU geen toegelaten geneesmiddel, en commercieel recombinant GDF-8 is uitsluitend voor onderzoeksgebruik gelabeld (bijvoorbeeld R&D Systems 788-G8). Ook geen enkel myostatineblokkerend geneesmiddel is in de EU toegelaten: voor apitegromab (Scholar Rock) loopt een aanvraag voor een handelsvergunning bij de EMA, waarbij het CHMP-advies naar verluidt vertraagd is door problemen met de inspectie van de productielocatie (BioPharm International, 20 juli 2026). In de VS was de FDA-beslisdatum voor apitegromab 30 september 2026 en was het per 7 augustus 2026 (persbericht van de sponsor) niet goedgekeurd. WADA verbiedt myostatineremmers, inclusief myostatinebindende eiwitten (S4.3), maar die tekst is gelezen in een spiegelkopie van de lijst voor 2026 en de voorbeeldlijst was licht verminkt; de status van het eiwit zelf is daarom 'niet genoemd' en niet 'toegestaan', en klasse S0 voor niet-goedgekeurde stoffen kan eveneens van toepassing zijn.